تعداد اصول
همینطور مشاهده کنید: اصول اربعمائه
نگرش پر اسم و رسم نزد عالمان این میباشد که اصول چهارصد کتاب بودهاند.[۲۸] یا این که بهعهدوپیمان آقابزرگ تهرانی، کمتر از چهارصد اصل نبودهاند.[۲۹] ازجمله عالمانی که بهاین قضیه تصریح کردهاند، روحانی موءثر میباشد، سازه بر نقلی از وی که در کتاب مَفقیدُالعلما آمده و در اثر ها خویش وی یافت نشده میباشد و همینطور فضل و ادب بن حسن طَبرِسی، روضه خوان بهائی، حُرّ عاملی و مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میرداماد.[۳۰]
مثلا، در کتاب معالم العلما، به گزارش روضه خوان اثر گذار آمده میباشد امامیه از فرصت امام علی(ع) تا فرصت امام حسن عسکری(ع) چهارصد کتاب نوشتند که اصول نامیده میگردند.[۳۱] همینطور سید محسن امین مولف اَعیانُالشیعه گفته میباشد شیعه ها از مجال امام علی تا امام حسن عسکری شش هزار کتاب نوشتند که از آن در میان، چهارصد کتاب بر دیگر کتابها برتری داشت و نزد شیعه به اصول چهارصدگانه دارای شهرت آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد بود.[۳۲]
بینش مخالف حیث معروف
باوجود حیث دارای شهرت عالمان شیعه، بهگفته سید محمدحسین حسینی جلالی، در کتاب دِراسةٌ حولَ الاُصولِ الاَربَعَمِاءه، تعداد این اصول بیشتر از صد اصل نبوده میباشد.[۳۳] یکی دلایل وی این میباشد که در تحقیقی که دراین باره ایفا داده میباشد، در کل، بیشتر از هفتاد و اندی اصل در اثر ها روضه خوان طوسی و نَجّاشی پیدا نکرده میباشد؛ در حالی کهایندو کارشان فهرست کردن کتابهای شیعهها بوده و مخصوصاً اینکه روضه خوان طوسی وعده داده بود که مجموع آنهارا گرد رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد آورد.[۳۴]
بهاعتقادوباور وی، اینکه بیشتر عالمان از وجود اصول چهارصدگانه کلام گفتهاند، به تفاوت تمجید اصل نزد آن ها برمیشود. برخی به هر کتاب مطمئنی اصل میگفتند و برخی دیگر اصل را کتابی میدانستند که از کتاب دیگری گرفته نشده باشد. به این ترتیب هنگامی میگویند شیعهها شش هزار کتاب حدیثی نوشتهاند که چهارصد تاشان اصل بوده، خواسته این میباشد کهاین تعداد از آنها قابلاتکا شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد بودهاند.[۳۵]
نگرش موافق
مجید معارف، مولف تاریخ همگانی حدیث، موافق طریقه معروف میباشد و مینویسد شواهد بخش اعظمی سخنان آن را تأیید مینماید. مثلا آن ها این میباشد که در دو کتاب نجاشی و روضه خوان طوسی، بیشتراز پانصد بدن از اصحاب امام باقر(ع) تا امام کاظم(ع) مذکور میباشد که راویِ کتابی سوایواسطه از آن ها بودهاند.[۳۶] دراین کتاب، سخنی از کتاب الفهرستِ روحانی طوسی نقل شدهاست که می گوید فهرستی از اصول و مصنفات شیعه گرد آورده میباشد؛ ولی تضمینی وجود ندارد که کلیه آنهارا شناسایی کردهباشد. [۳۷]
شرایط کنونی اصلها
می گویند شیعهها اهتمام بخش اعظمی به نگهداری و محافظت اصول داشتند.[۳۸] با این هم اکنون، امروزه فقط اندکی از اصول مانده میباشد و بیشترشان از فی مابین رفتهاند؛ البته اکثرشان هنگام تألیف کُتُب اَربَعه مو جود بوده و احادیثشان دراین کتابها که مهم ترین جامعه ها حدیثی شیعهاند،[۳۹] نام بردهاند.[۴۰] کاظم رئیس کتفچی، حدیثپژوه، انگیزه از در بین رفتن اصول را این بیان نموده است که بعد از صورتگیری جامعه ها حدیثی، شیعهها نیاز چندانی به حراست از آن ها حس نکردند.[۴۱]
از در میان اصول، شانزده اساسی مانده که ضمن وجود ورژنهای خطیشان، بهسعی حسن مصطفوی، در کتابی به اسم اَلاُصولُ السِّتَّه عَشَر چاپ گردیدهاست.[۴۲] این اصول عبارت میباشد از:
اصل زید زرّاد کوفی
اصل ابو سعید عَبّاد عُصفُری
اصل عاصِم بن حُمَید حنّاد کوفی
اصل زید نَرسی کوفی
اصل جعفر بن محمد بن شُرَیح حضرمی
اصل محمد بن مثنی حضرمی
اصل عبدالملک بن حکیم خَثعَمی
اصل مثنی بن ولید حناط
اصل خَلّاد سِندی
اصل حسین بن عثمان عامری
اصل عبدالله بن یحیی کاهلی
اصل سَلّام بن ابیعمره
اصل یا این که نوادر علی بن اسباط کوفی
گزیده اصل علاء بن رزینالقلا
اصل صحیح بن ابیمنصور محمد واسطی
کتاب عبدالله بن جبر دارای اسم و رسم به کتاب دیات دقیق بن ناصح کوفی.[۴۳]
تعداد اصول
همینطور مشاهده کنید: اصول اربعمائه
نگرش پر اسم و رسم نزد عالمان این میباشد که اصول چهارصد کتاب بودهاند.[۲۸] یا این که بهعهدوپیمان آقابزرگ تهرانی، کمتر از چهارصد اصل نبودهاند.[۲۹] ازجمله عالمانی که بهاین قضیه تصریح کردهاند، روحانی موءثر میباشد، سازه بر نقلی از وی که در کتاب مَفقیدُالعلما آمده و در اثر ها خویش وی یافت نشده میباشد و همینطور فضل و ادب بن حسن طَبرِسی، روضه خوان بهائی، حُرّ عاملی و مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میرداماد.[۳۰]
مثلا، در کتاب معالم العلما، به گزارش روضه خوان اثر گذار آمده میباشد امامیه از فرصت امام علی(ع) تا فرصت امام حسن عسکری(ع) چهارصد کتاب نوشتند که اصول نامیده میگردند.[۳۱] همینطور سید محسن امین مولف اَعیانُالشیعه گفته میباشد شیعه ها از مجال امام علی تا امام حسن عسکری شش هزار کتاب نوشتند که از آن در میان، چهارصد کتاب بر دیگر کتابها برتری داشت و نزد شیعه به اصول چهارصدگانه دارای شهرت آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد بود.[۳۲]
بینش مخالف حیث معروف
باوجود حیث دارای شهرت عالمان شیعه، بهگفته سید محمدحسین حسینی جلالی، در کتاب دِراسةٌ حولَ الاُصولِ الاَربَعَمِاءه، تعداد این اصول بیشتر از صد اصل نبوده میباشد.[۳۳] یکی دلایل وی این میباشد که در تحقیقی که دراین باره ایفا داده میباشد، در کل، بیشتر از هفتاد و اندی اصل در اثر ها روضه خوان طوسی و نَجّاشی پیدا نکرده میباشد؛ در حالی کهایندو کارشان فهرست کردن کتابهای شیعهها بوده و مخصوصاً اینکه روضه خوان طوسی وعده داده بود که مجموع آنهارا گرد رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد آورد.[۳۴]
بهاعتقادوباور وی، اینکه بیشتر عالمان از وجود اصول چهارصدگانه کلام گفتهاند، به تفاوت تمجید اصل نزد آن ها برمیشود. برخی به هر کتاب مطمئنی اصل میگفتند و برخی دیگر اصل را کتابی میدانستند که از کتاب دیگری گرفته نشده باشد. به این ترتیب هنگامی میگویند شیعهها شش هزار کتاب حدیثی نوشتهاند که چهارصد تاشان اصل بوده، خواسته این میباشد کهاین تعداد از آنها قابلاتکا شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد بودهاند.[۳۵]
نگرش موافق
مجید معارف، مولف تاریخ همگانی حدیث، موافق طریقه معروف میباشد و مینویسد شواهد بخش اعظمی سخنان آن را تأیید مینماید. مثلا آن ها این میباشد که در دو کتاب نجاشی و روضه خوان طوسی، بیشتراز پانصد بدن از اصحاب امام باقر(ع) تا امام کاظم(ع) مذکور میباشد که راویِ کتابی سوایواسطه از آن ها بودهاند.[۳۶] دراین کتاب، سخنی از کتاب الفهرستِ روحانی طوسی نقل شدهاست که می گوید فهرستی از اصول و مصنفات شیعه گرد آورده میباشد؛ ولی تضمینی وجود ندارد که کلیه آنهارا شناسایی کردهباشد. [۳۷]
شرایط کنونی اصلها
می گویند شیعهها اهتمام بخش اعظمی به نگهداری و محافظت اصول داشتند.[۳۸] با این هم اکنون، امروزه فقط اندکی از اصول مانده میباشد و بیشترشان از فی مابین رفتهاند؛ البته اکثرشان هنگام تألیف کُتُب اَربَعه مو جود بوده و احادیثشان دراین کتابها که مهم ترین جامعه ها حدیثی شیعهاند،[۳۹] نام بردهاند.[۴۰] کاظم رئیس کتفچی، حدیثپژوه، انگیزه از در بین رفتن اصول را این بیان نموده است که بعد از صورتگیری جامعه ها حدیثی، شیعهها نیاز چندانی به حراست از آن ها حس نکردند.[۴۱]
از در میان اصول، شانزده اساسی مانده که ضمن وجود ورژنهای خطیشان، بهسعی حسن مصطفوی، در کتابی به اسم اَلاُصولُ السِّتَّه عَشَر چاپ گردیدهاست.[۴۲] این اصول عبارت میباشد از:
اصل زید زرّاد کوفی
اصل ابو سعید عَبّاد عُصفُری
اصل عاصِم بن حُمَید حنّاد کوفی
اصل زید نَرسی کوفی
اصل جعفر بن محمد بن شُرَیح حضرمی
اصل محمد بن مثنی حضرمی
اصل عبدالملک بن حکیم خَثعَمی
اصل مثنی بن ولید حناط
اصل خَلّاد سِندی
اصل حسین بن عثمان عامری
اصل عبدالله بن یحیی کاهلی
اصل سَلّام بن ابیعمره
اصل یا این که نوادر علی بن اسباط کوفی
گزیده اصل علاء بن رزینالقلا
اصل صحیح بن ابیمنصور محمد واسطی
کتاب عبدالله بن جبر دارای اسم و رسم به کتاب دیات دقیق بن ناصح کوفی.[۴۳]
مسجد الزهرا احمدآباد مشهد؛ کارکردهای اجتماعی مسجد در زندگی شهری معاصر